Vier dagen per jaar staat Heino in het teken van carnaval. Maar achter de optochten, kostuums en polonaises schuilt meer dan alleen een feest. Volgens betrokkenen en onderzoekers speelt carnaval een belangrijke rol in de saamhorigheid en het verenigingsleven in het Sallandse dorp.

Heino telt ruim zevenduizend inwoners en heeft een actief verenigingsleven. Carnaval vormt daarin een opvallend onderdeel. De lokale carnavalsvereniging De Sökkestoppers organiseert al bijna zestig jaar activiteiten in het dorp en is voor veel inwoners een plek waar ontmoeting en traditie samenkomen. Dat Heino carnaval viert, is op het eerste gezicht misschien opmerkelijk: het dorp heeft een protestants-christelijke achtergrond, terwijl carnaval van oudsher sterk verbonden is met katholieke streken in Nederland, zoals Brabant en Limburg.

Carnavalsexpert Rob van de Laar nuanceert dat beeld. „Veel mensen denken dat carnaval een katholiek feest is, maar dat klopt eigenlijk niet. Het staat nergens als feest op de katholieke kalender. Het is vooral door katholieken gevierd en daardoor met katholieke regio’s verbonden geraakt.” Tegenwoordig speelt religie nog maar een beperkte rol in het feest. In veel plaatsen, waaronder Heino, is carnaval een culturele traditie geworden die door verschillende groepen inwoners wordt gedragen.

Samen bouwen aan het feest

Volgens Van de Laar ligt de kracht van carnaval vandaag de dag nog steeds in de gezamenlijke voorbereiding. „Je bouwt samen aan wagens, schrijft liedjes en organiseert activiteiten. Dat zijn allemaal dingen die je samen doet. Dat geeft saamhorigheid.”

Die betrokkenheid is zichtbaar in Heino. Prins carnaval Chiel Polstra ziet hoe het feest het hele jaar door leeft in het dorp. „Ik denk dat carnaval als saamhorigheid best wel impact heeft op een dorp,” zegt hij. „Er ontstaan vriendengroepen en er ontstaan nieuwe vrienden.” Volgens Polstra is het samen bouwen aan carnavalswagens bijzonder belangrijk voor het gemeenschapsgevoel. „Ik denk dat er toch wel een stuk of tien, twaalf schuren in de omgeving van Heino zijn waar wagens worden gebouwd. Via school, via vriendengroepen of via buren. Dat brengt mensen bij elkaar.”

Feest voor jong en oud

Naast wagenbouwers zijn ook jongeren actief betrokken bij carnaval. De vereniging heeft een jeugdraad en verschillende dansgroepen. „We hebben een jeugdraad waar ieder jaar zo’n twintig jongeren bij betrokken zijn,” zegt Polstra. „Daarnaast hebben we ook een stuk of dertig dansmariekes die elke week trainen.” Volgens hem zou het verdwijnen van carnaval ook gevolgen hebben voor het sociale leven in het dorp. „Als de carnavalsvereniging er niet meer zou zijn, missen we niet alleen het feest. We missen dan ook activiteiten voor de jeugd en de sociale binding met het dorp.”

Sociaal netwerk

Dat carnaval meer doet dan mensen samenbrengen voor vier feestdagen, blijkt uit recent onderzoek van socioloog Stijn van Helmondt (Radboud Universiteit Nijmegen). In zijn studie The Social Impact of Carnival and Corso in the Dutch Context (2025), gebaseerd op een dataset van meer dan 4.000 respondenten uit heel Nederland, onderzocht hij in hoeverre actieve deelname aan carnaval bijdraagt aan sociale cohesie. De uitkomst is duidelijk: mensen die meewerken aan de voorbereidingen, het bouwen van wagens, het organiseren van activiteiten, voelen zich significant sterker verbonden met hun gemeenschap dan mensen die alleen toeschouwer zijn. Niet de optocht zelf, maar de maandenlange voorbereiding in schuren en loodsen is volgens Van Helmondt de kern van de verbindende werking.

Dat patroon past bij wat betrokkenen in Heino beschrijven. Polstra herkent het direct. „Carnaval is meer dan alleen die vier dagen feest,” zegt hij. „Als je zorgt voor gezelligheid en voor een goede optocht, dan floreert ook de vereniging en het carnaval zelf.”

Niet voor iedereen

Tegelijk wijst het onderzoek van Van Helmondt op een beperking: de verbindende werking is het sterkst bij mensen die al actief betrokken zijn. Wie niet meedoet aan de voorbereiding, ervaart een minder sterk gevoel van gemeenschapsverbondenheid. Dat roept de vraag op wie er in Heino juist níet bij is. Inwoners die minder vanzelfsprekend aansluiting vinden bij carnaval, nieuwkomers, mensen zonder bestaande vriendengroepen in het dorp, of mensen met een andere culturele achtergrond, komen in het verhaal nauwelijks naar voren. Of carnaval ook voor hen een verbindende functie heeft, blijft daarmee een open vraag.

Meer dan vier dagen feest

Voor Polstra blijft het gezamenlijke karakter van carnaval centraal. Achter de vier feestdagen gaat een lange periode van voorbereiding schuil waar veel inwoners bij betrokken zijn. „Carnaval is emotie”, vat hij het samen.

Juist daardoor is carnaval in Heino meer dan een jaarlijks feestmoment. Het is een traditie waarin sociale netwerken, generaties en verenigingen met elkaar verbonden blijven, voor degenen die erbij horen, en mogelijk ook voor de mensen die dat nog niet zijn.