Vier dagen per jaar lijkt Heino volledig in het teken te staan van carnaval, maar het feest reikt verder dan de polonaise en de optocht. Achter de schermen werken het hele jaar door vrijwilligers, wagenbouwers en jongeren samen aan activiteiten die bijdragen aan de saamhorigheid in het dorp. Carnaval fungeert daarmee niet alleen als ontspanning, maar ook als sociaal bindmiddel.

Volgens prins carnaval Chiel Polstra heeft carnaval een duidelijke sociale functie. “Carnaval als saamhorigheid heeft best wel impact op een dorp. Er ontstaan vriendengroepen, er ontstaan nieuwe vrienden. Het is een stukje ontspanning en het brengt gezelligheid met zich mee.” In Heino is die saamhorigheid zichtbaar in de manier waarop het feest wordt georganiseerd. Carnavalsvereniging De Sökkenstoppers coördineert niet alleen de feestdagen zelf, maar is het hele jaar actief met activiteiten voor verschillende doelgroepen.

Die betrokkenheid is breed. In en rondom Heino wordt op meerdere plekken gewerkt aan carnavalswagens. “Er zijn toch wel tien, twaalf schuren in de omgeving van Heino waar gebouwd wordt,” zegt Polstra. “Of dat nou via school is, via een vriendengroep of via je eigen vrienden, het brengt mensen bij elkaar.” Daarnaast zijn er een jeugdraad met jaarlijks zo’n twintig jongeren en ongeveer dertig dansmariekes die wekelijks trainen. Daarmee is carnaval niet alleen een evenement, maar een netwerk waarin verschillende generaties samenkomen.

Carnavalsexpert Rob van de Laar herkent dit beeld. Volgens hem vervult carnaval in dorpen vaak een structurele rol binnen het verenigingsleven. In kleinere gemeenschappen is het feest diep verankerd in lokale netwerken en draait het minder om commercie dan om gezamenlijk organiseren. Juist die informele betrokkenheid maakt carnaval volgens Van de Laar minder kwetsbaar dan veel andere evenementen en zorgt voor continuïteit in sociale contacten, ook buiten de feestdagen om.

Die observatie wordt ondersteund door onderzoek. Uit studies van onder meer de Radboud Universiteit blijkt dat gezamenlijke voorbereiding op carnaval en corso’s leidt tot een sterker gevoel van verbondenheid. Niet alleen het vieren zelf, maar vooral het samen bouwen, plannen en organiseren versterkt sociale cohesie. Gedeelde rituelen en langdurige betrokkenheid zorgen ervoor dat mensen zich onderdeel voelen van een groter geheel, wat kan uitstralen naar het hele dorp.

Dat effect wordt volgens Polstra vaak onderschat. Hij benadrukt dat carnaval in Heino veel meer omvat dan een paar dagen feest. “Als de carnavalsvereniging er niet meer zou zijn, missen we niet alleen het feest, maar ook dingen te doen voor de jeugd en de sociale binding met het dorp.” Activiteiten zoals uitwisselingen met andere dorpen, jeugdactiviteiten en gezamenlijke voorbereidingen zorgen ervoor dat mensen elkaar blijven ontmoeten.

Wat er op het spel staat, gaat daarmee verder dan traditie alleen. In een tijd waarin veel verenigingen kampen met teruglopende ledenaantallen, laat Heino zien hoe een feest kan uitgroeien tot een sociale structuur. Niet omdat iedereen carnaval viert, maar omdat degenen die dat wel doen, er samen iets van maken. “Het gaat mij er niet om dat ík prins ben,” zegt Polstra. “Het gaat erom dat we met elkaar een leuk feest hebben.”