Inwoners van Raalte brengen vandaag hun stem uit voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar in Heino draait het niet slechts om zetels en partijprogramma’s; het gaat erom hoe je een dorp leefbaar en sociaal vitaal houdt, zeker nu het vergrijst en jonge mensen moeite hebben om er een plek te vinden.

Dit betekent dat de verkiezingen in Heino om veel meer gaan dan alleen woningbouw. Het raakt scholen, verenigingen, vrijwilligers en ontmoetingsplekken. Want als jongeren en jonge gezinnen niet kunnen blijven wonen, heeft dat uiteindelijk flinke gevolgen voor het sociale leven.

Woningbouw raakt ook de saamhorigheid
Woningbouw beïnvloedt ook de saamhorigheid, volgens Michel Brinkhuis, raadslid namens BurgerBelangen en zelf een Heinoër. Hij stelt dat de leefbaarheid op dit moment nog niet direct onder druk staat. Er wordt al gebouwd; nieuwe plannen liggen klaar, waardoor Heino aantrekkelijk blijft voor jonge gezinnen.

“Vergrijzing speelt zeker een rol, maar ik denk dat de groei van het woningaanbod die effecten opvangt,” vertelt hij. “Op deze manier staan leefbaarheid en saamhorigheid niet onder druk.” Toch waarschuwt Brinkhuis wel voor een risico. Als het voor jongeren en jonge gezinnen lastig wordt om een plek in Heino te vinden, verandert dat de kern van het dorp. “Dan komen basisscholen, kinderopvang en sportverenigingen onder druk te staan.”

Hier raakt hij een bredere ontwikkeling die buiten Heino ook wordt herkend. Volgens Jessie Bekkers-van Rooij, directeur van HEVO, is woningbouw nooit een simpele, technische opgave. Hoe woningen en hun omgeving worden ingericht, bepaalt ook of mensen elkaar blijven tegenkomen, zich thuis voelen en betrokken blijven.

“De kwaliteit van de woonomgeving hangt nauw samen met de vitaliteit van een gemeenschap,” benadrukt zij. Voor haar vraagt vergrijzing dus niet alleen om méér woningen, maar ook om andere woonvormen en voorzieningen. Dorpen moeten nadenken over hoe ouderen betrokken blijven, zonder dat ze geïsoleerd raken.

Als jongeren wegblijven, verandert ook het dorp
En als jongeren weggaan, verandert het dorp op meerdere vlakken. Bekkers-van Rooij wijst erop dat niet alleen de woningmarkt geraakt wordt, maar ook het sociale weefsel. “Verenigingen vergrijzen, vrijwilligers verdwijnen, scholen krimpen en informele steunstructuren worden dunner,” zegt ze.

In Heino is dat sociale weefsel sterk afhankelijk van verenigingen. Muziekvereniging Ons Genoegen beschouwt zichzelf als een plek waar diverse groepen uit het dorp samenkomen. Volgens Henk van der Wal levert de vereniging een directe bijdrage aan de sociale samenhang.

“Bij Ons Genoegen kom je mensen uit verschillende lagen van de bevolking tegen, van jong tot oud,” vertelt hij. “Daarmee versterkt de vereniging de sociale cohesie.” Toch klinken de geluiden vanuit de vereniging minder somber dan die van experts. Ze merken nog geen probleem door vergrijzing of woningtekort. Integendeel: de vereniging groeide de afgelopen jaren juist, mede dankzij instroom van basisschoolleerlingen, een talentorkest voor ouderen die muziek oppakken en nieuwe leden die zich in Heino vestigden.

“Vergeleken met muziekverenigingen in omliggende dorpen hebben wij weinig last van vergrijzing of een tekort aan leden en vrijwilligers,” aldus Van der Wal.

Dit nuanceert het beeld. Heino staat niet ineens op een breekpunt wat het verenigingsleven betreft. Toch laat het ook zien dat wonen en leefbaarheid hand in hand gaan. Wordt het voor jonge gezinnen moeilijker om te blijven of terug te keren, dan wordt de aanwas van scholen, clubs en vrijwilligers ook kwetsbaarder.

Vandaag stemmen, straks keuzes maken
Van der Wal benadrukt dat de lokale politiek daarom niet alleen naar de woningbouw moet kijken, maar ook naar hoe verenigingen kunnen blijven bestaan. Hij noemt goede ondersteuning bij evenementen, opleidingsmogelijkheden voor muzikanten en het beschikbaar stellen van oefen- en concertruimtes.

Ook Brinkhuis vindt dat een sociaal sterk dorp meer vraagt dan alleen nieuwbouw. Gemeente moet verenigingen ruimte geven om te floreren, bijvoorbeeld via subsidies, hulp bij vergunningen en praktische ondersteuning.

Daarom is de verkiezingsdag in Heino meer dan een politieke aangelegenheid. De keuzes die hierna gemaakt worden, gaan niet alleen over bouwen, maar over wat voor dorp Heino wil zijn: een plek waar jonge gezinnen kunnen wonen, waar ouderen erbij horen en verenigingen generaties blijven verbinden.

Voorlopig is die samenhang er nog. Maar dat is zeker niet vanzelfsprekend. Precies daarom draait het in Heino vandaag niet alleen om huizen, maar om het dorp zelf.